Chắc hẳn các bạn đều đã từng bắt gặp câu hỏi: Con gà có trước hay quả trứng có trước, thì khi làm việc cũng vậy. Vấn đề muôn thuở là: Tôi muốn làm công việc đó nhưng tôi chưa có chút kinh nghiệm gì về nó. Mà để có được kinh nghiệm thì tôi cần làm việc. Tôi muốn công việc nhưng bla bla bla.
Khách hàng sẽ có xu hướng muốn được mục thị rõ những bằng chứng xác thực rằng bạn đã có đủ kinh nghiệm cần thiết để dịch chính xác tuyệt đối. Nếu bạn chỉ vừa tốt nghiệp và xuất phát điểm là một biên dịch viên tự do, bạn có thể tích lũy kinh nghiệm từ nhiều nguồn khác nhau và thoát khỏi vòng luẩn quẩn: no job, no exp, no money. Sau đây là một số hướng dẫn để bạn làm được điều đó.

TÌM MỘT CÔNG VIỆC DỊCH THUẬT TÌNH NGUYỆN

Không có bữa ăn nào là miễn phí và bạn luôn phải trả học phí cho những điều mình đã học được, dù ít hay nhiều, dù bằng cách này hay cách khác. Do đó, mọi người thường bắt đầu bằng việc làm không lương cho một tổ chức, công ty nào đó. Điển hình ở đây là chuyện thực tập. Các bạn apply vào một công ty dịch thuật, một tòa soạn, một trang báo mạng, một công ty nước ngoài đang muốn đầu tư vào Việt Nam… và ở đó bạn được giao nhiệm vụ dịch tài liệu, tra cứu thông tin, viết email, hoặc nếu bạn giỏi hơn, bạn có thể là người trực điện thoại và hỗ trợ các phòng ban khác về mặt ngôn ngữ.
Trong thời gian làm việc tại Master, năm nào mình cũng được phân công hướng dẫn và đào tạo cho các bạn sinh viên trường ngoại ngữ. Có dấn thân vào môi trường công sở, các bạn mới hiểu áp lực của việc chạy deadline là như thế nào. Trong không gian làm việc chung đó, mọi người đều chăm chú vào màn hình máy tính, tiếng đánh máy rào rào, thỉnh thoảng có giọng nói vang lên hỏi mọi người ơi từ này dịch thế nào, ai cắt nghĩa hộ em đoạn này với.
Đổi lại quãng thời gian thực tập của các bạn là những kiến thức trong ngành, những chia sẻ từ các anh chị trong công ty, chỉ bảo lỗi sai, dạy các bạn cách sử dụng tối ưu các công cụ hỗ trợ dịch thuật… và qua đó, các bạn tiến bộ từng ngày. Đây cũng dịp để mình và tập thể đồng nghiệp Master có thể phần nào giúp các bạn sinh viên chuẩn bị hành trang và kiến thức cho sự nghiệp của chính các bạn sau này.

ĐÓNG GÓP CHO CÁC DỰ ÁN DỊCH THUẬT MỞ

Các dự án dịch thuật mở (hay còn gọi là bản dịch có sự đóng góp của nhiều người) thì thường không được trả lương và mọi người mặc định đây là một hình thức đóng góp thầm lặng cho cộng đồng.
Ví dụ tiêu biểu nhất là Google Translate, bạn có thể tham gia vào Cộng đồng dịch thuật. Ở đó bạn sẽ đóng góp dưới hình thức dịch thuật dữ liệu hoặc chỉnh sửa từ các bản dịch có sẵn, qua đó tích lũy điểm và thăng cấp cho bản thân. Về cơ bản, Google Translate là một công cụ dịch thuật trực tuyến được Google cung cấp. Nó dùng để dịch tự động một đoạn ngắn, hoặc nguyên một trang web sang ngôn ngữ khác, đối với tài liệu có kích thước lớn người dùng cần tải lên cả tài liệu để dịch. Người dùng sau khi xem bản dịch có thể hỗ trợ Google cách dịch khác khi thấy kết quả không được tốt, hỗ trợ này có thể được sử dụng trong các lần dịch sau.
Các ứng dụng di động đang có xu hướng chuyển sang hình thức mở. Twitter là nơi thích hợp để bạn xin tham gia vào các dự án tương tự. Ngoài ra, bạn có thể dịch các bài xã luận của Wikipedia để tích lũy kinh nghiệm, vừa tiếp thu được các đóng góp mang tính xây dựng từ các nhà biên tập kinh nghiệm.

LÀM VIỆC CHO MỘT TỔ CHỨC HOẶC CÔNG TY DỊCH THUẬT

Thông thường Phòng Dịch thuật luôn tách biệt với các phòng ban khác, và biên dịch viên cũng sẽ được làm việc trong một môi trường không cần phải lo lắng về việc phải tìm kiếm hay đối mặt trực tiếp với khách hàng. Do đó họ có thể tập trung vào chuyên môn và vô hình chung tự nâng cao năng lực bản thân. Các tổ chức phi chính phủ (tiếng Anh: non-governmental organization–NGO; tiếng Pháp: organisation non gouvernementale–ONG) cũng sẵn sàng chào đón những dịch giả chưa có kinh nghiệm và cung cấp môi trường tuyệt vời để họ mài giũa các kỹ năng và có được kinh nghiệm, trong khi vẫn có thể nhận được một khoản thu nhập kha khá. Tuy nhiên, nếu bạn là sinh viên và nộp đơn vào một công ty dịch thuật, hãy chuẩn bị tinh thần rằng bạn sẽ chỉ ở vai trò là thực tập sinh hoặc nhân sự học việc. Nhưng đừng lo, mọi sự đánh đổi đều có cái giá của nó.

HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG

Không gì có thể giúp bạn cải thiện kỹ năng ngôn ngữ nhanh bằng việc hòa nhập vào một nền văn hóa cụ thể. Hòa nhập nền văn hóa thế giới luôn là “con dao hai lưỡi”. Bên cạnh những mặt tích cực, tất nhiên sẽ tồn tại những mặt tiêu cực nhưng quan trọng hơn cả là bản lĩnh của chúng ta như thế nào để tiếp nhận tinh hoa của thế giới mà vẫn giữ được bản sắc riêng biệt. Trào lưu hội nhập chung trên thế giới hiện nay là lấy văn hóa làm hệ quy chiếu, với những giao lưu văn hóa, đối thoại văn hóa, cầu nối văn hóa, xuất/nhập khẩu văn hóa… Từ thực tế này, chúng ta phải nhận thức đúng hơn về lĩnh vực dịch thuật, mà trước tiên là bồi dưỡng đội ngũ dịch giả đủ về lượng, tinh về chất, yêu cầu cao về tư tưởng và chuyên môn. Vì là công việc chuyển ngữ nên dịch giả không chỉ am tường sâu về các khái niệm chuyên ngành mà còn phải hiểu cả cái “phông” của hai nền văn hóa, do đó phải hiểu biết rộng, tâm huyết, cần cù, nhẫn nại.
Đối với các bạn còn trẻ, có thể tận dụng cơ hội du học để nâng cao trình độ nghe nói đọc viết, cũng như hòa nhập vào cuộc sống của người bản địa thông qua hình thức homestay. Việc chia nhà chung với dân bản địa sẽ mang lại cho bạn một trải nghiệm thực sự chân thật. Chủ nhà sẽ nấu ăn, mời bạn cùng tham gia những sự kiện trọng đại (lễ tiệc, sinh nhật, cưới hỏi, đi nghỉ…) và đưa bạn đến những địa điểm thú vị. Đặc biệt, gia đình chủ nhà cũng sẽ mang đến cho bạn những lời khuyên hữu ích, giúp bạn hoà nhập nhanh chóng hơn với môi trường mới. Ngoài ra, bạn sẽ buộc phải giao tiếp bằng ngôn ngữ của họ, với nhiều cấp bậc lưu loát khác nhau. Chính vì thế, bạn sẽ được thực hành ngôn ngữ đó hàng ngày, giúp bạn thành thạo nhanh hơn.
Nếu không thể du học ở một quốc gia nào đó, bạn có thể tham gia vào những câu lạc bộ, hội nhóm của người nước ngoài tại địa phương nơi bạn sinh sống, Language exchange, hoặc mới nổi gần đây là Mundo Lingo.

HỌC MỘT KHÓA ĐÀO TẠO VỀ DỊCH THUẬT

Hãy tiết kiệm tiền để tham gia khóa học và đạt bằng cấp được công nhận trong lĩnh vực dịch thuật và từ đó tạo ấn tượng với khách hàng. Bằng sự kiên trì bền bỉ trong suốt khóa học, bạn sẽ được học nhiều hơn về quá trình dịch thuật cũng như được giao các bài tập để đánh giá năng lực chính mình.
Bạn sẽ nhận ra rằng các phản hồi tích cực từ giáo viên sẽ giúp ích rất nhiều cho sự phát triển nghề nghiệp của bạn, mở rộng những hiểu biết và tăng cường khả năng dịch thuật. Và một khi khóa học kết thúc, bạn sẽ có được bằng chứng về thành tựu của mình cũng như sự xác thực về học vị có được.

LỜI KẾT

Master hy vọng rằng những chia sẻ của mình có thể giúp ích được cho những biên dịch viên mới vào nghề trong việc tiếp thu các kinh nghiệm giá trị cho bản thân.